• Πόρτο Ράφτη Σε Δράση!

    Εξωραϊστικός Πολιτιστικός Σύλλογος

    Προφήτης Ηλίας - Μπαθίστα

    Επικοινωνία μέσω e-mail: profitis-ilias@otenet.gr

    Κάθε πρώτο Σάββατο του μήνα θα σας περιμένουμε να μοιραστείτε μαζί μας ευχάριστες στιγμές στη βεράντα των γραφείων του Συλλόγου!

    Τα γραφεία μας θα είναι ανοιχτά 3 φορές την εβδομάδα, Τρίτη, Πέμπτη και Σάββατο  6:30μμ–8:30μμ.

  • Ο Σύλλογος

  • Κατεβάστε ολόκληρο το πρώτο φύλλο σε .Pdf

    Πρώτο Φύλλο
  • Κατεβάστε ολόκληρο το δεύτερο φύλλο σε .Pdf

    Δεύτερο Φύλλο
  • Κατεβάστε ολόκληρο το τρίτο φύλλο σε .Pdf

    Τρίτο Φύλλο
  • Χρήσιμα τηλέφωνα

    Χρήσιμα τηλέφωνα
  • Πατήστε εδώ για να ειδοποιείστε για νέες αναρτήσεις μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail)

    Μαζί με 9 ακόμα followers

  • Στατιστικά

    • 11,260 επισκέψεις

Ιατρική επιστήμη και τέχνη (2ο μέρος)

(Το πρώτο μέρος βρίσκεται εδώ)

Η αντίθεση στην Ιατρική επιστήμη γίνεται πιο φανερή στα χρόνια της Αναγέννησης.

Μετά τα σκοτεινά χρόνια της γενικής κατάπτωσης, άρχισε τότε σε όλες τις εκφάνσεις του πολιτισμού μια έντονη δημιουργική προσπάθεια, το σύνθημα της οποίας έδωσαν πάλι πρώτοι οι Ιατροί, νωρίτερα από όλους τους άλλους και ιατροί ήσαν οι θεμελιωτές της ερχόμενης νέας εποχής.

Μεταξύ αυτών αναφέρονται τα ονόματα του Βεσάλιου, του Ambroise Pare και Παράκελσου.

Ο Βεσάλιος που δημιούργησε την κλασσική Ανατομία, έθεσε τις βάσεις για την εξέλιξη της επιστημονικής Ιατρικής.

Ο Αmbroise Pare αν και θεωρούσε τις νόσους ιδιαίτερα δε τις επιδημίες ως τιμωρίες των Θεών, ως χειρουργός έθεσε τις βάσεις της νεώτερης χειρουργικής.

Τη μεγαλύτερη όμως αίγλη απέκτησε ο Ελβετός Θεόφραστος Βομβάστος (Von Hohenheim) o γνωστός Παράκελσος.

Υπήρξε ο δημιουργός της αντίδρασης ενάντια στην Ιατρική ψευδεπιστήμη της εποχής του. Επανέφερε την Ιατρική στο δρόμο της εμπειρίας και της απροκατάληπτης φυσικής παρατήρησης.

Παρά το μεγάλο μυστικισμό που χαρακτήριζε τις σκέψεις του οι ιδέες του καθοδηγούνται από τους νόμους των Φυσικών Επιστημών και μοιάζουν με τις ιδέες της εποχής του Κοπέρνικου.

Ο Παράκελσος τοποθετώντας συμβολικά τη ζωή στο κέντρο του σύμπαντος θεωρεί ότι ακολουθεί τους ίδιους νόμους με κάθε άλλη εκδήλωση κίνησης του άψυχου κόσμου.

Ο άνθρωπος και μικρόκοσμος είναι για αυτόν η απεικόνιση του εξωτερικού κόσμου του μακρόκοσμου.

Το σημαντικότερο όμως της εποχής εκείνης είναι ότι οι Ιατροί αυτοί επανερχόμενοι στις αντιλήψεις του Ιπποκράτη, θεωρούσαν την Ιατρική ως καθαρή τέχνη.

Όπως για τον Ιπποκράτη έτσι και για τους ιατρούς εκείνους η θεραπεία των αρρώστων αποτελεί κάτι το εντελώς ιδιαίτερο και τελείως ανεξάρτητο από τη θρησκεία τη φιλοσοφία και τις επιστήμες.

Η επίδραση του πνεύματος των Βεσάλιου Pare και Παράκελσου έδωσε μεγάλη αίγλη στην Ιατρική Τέχνη την εποχή εκείνη.

Τον δέκατο έκτο και δέκατο έβδομο όμως αιώνα άλλαξαν πάλι τα πράγματα, οπότε έγινε καταφανής η επίδραση των Φυσικών Επιστημών πάνω στις αντιλήψεις για την Ιατρική.

Η Αστρονομία η Μηχανική και η Οπτική ακόμη δε και η Χημεία σημείωσαν κολοσσιαία πρόοδο, η οποία επηρέασε σημαντικά και κάθε άλλη επιστήμη, γενικότερα δε και την όλη αντίληψη της εποχής περί κοσμογονίας.

Οι Φυσικές Επιστήμες έβαλαν τη σφραγίδα τους σε κάθε εμφάνιση της ζωής και δημιούργησαν μια καθαρά ρεαλιστική εποχή.

Η ταυτόχρονη εξέλιξη της Ανατολικής μικροσκοπικής και πειραματικής έρευνας καθώς και η βελτίωση των τεχνικών εξεταστικών μέσων, έφεραν μεγάλη ανάπτυξη στις Ιατρικές γνώσεις και αντιλήψεις.

Ακολούθησε τότε η ανακάλυψη της κυκλοφορίας του αίματος από τον HARVEY που είχε μέγιστη επίδραση πάνω στη πρακτική Ιατρική και στις αντιλήψεις για τη φύση των νόσων.

Η ανακάλυψη αυτή δημιούργησε το σταθερό έδαφος πάνω στο οποίο στηρίζεται από τότε η κλινική παρατήρηση.

Έτσι για πρώτη φορά άρχισε να αναπτύσσεται και προοδευτικά να εξελίσσεται εκείνο το οποίο σήμερα ονομάζουμε επιστημονική Ιατρική ή Ιατρική Επιστήμη.

Δημιουργήθησαν τότε οι σχολές των Ιατροφυσικών και Ιατροχημικών με αντιπροσώπους τον Borelli και Sylvius αντίστοιχα.

Οι πρώτοι επιχείρησαν να επεκτείνουν τους κανόνες των φυσικών νόμων στα όργανα του ανθρώπινου σώματος και να εξηγήσουν από αυτούς τις λειτουργίες της ζωής.

Προσπάθησαν δηλαδή να δώσουν φυσική εξήγηση σε πράγματα που δεν ήταν δυνατό να εξηγηθούν με τους φυσικούς κανόνες.

Οι δεύτεροι προσπάθησαν να εξηγήσουν τις μεταβολές των διάφορων λειτουργιών από τις Χημικές μεταβολές.

Σε αυτές όμως τις βάσεις που στηρίχθηκαν η Ιατροφυσική και η Ιατροχημεία απέτυχαν τελείως στην πράξη.

Θέλησαν να καταστήσουν την Ιατρική καθαρά Φυσική Επιστήμη, έτσι δε έγιναν αφορμή να παραμεληθεί τελείως κάθε φροντίδα για τη θεραπεία των αρρώστων.

Οι Ιατροί της εποχής εκείνης ήσαν ανίκανοι να παρέχουν την πιο μικρή βοήθεια στη θεραπεία των αρρώστων και την αντιμετώπιση των νόσων της εποχής εκείνης, παρά τις πολλές Φυσικοχημικές τους γνώσεις.

Αποτέλεσμα αυτής της αδυναμίας ήταν να επανέλθουν οι Ιατροί στις πρακτικές θεραπευτικές μεθόδους.

Σε αυτό βοήθησαν γνωστές από την πείρα των ελωδών πυρετών με το φλοιό της Κίνας και η χρήση της Ιπεκακουάνας.

Οι Ιατροί άρχισαν τότε να αμφιβάλλουν για τη γενική σκοπιμότητα από αυτήν την επιστημονική κατεύθυνση της Ιατρικής.

Απέρριψαν την εμπειρική παρατήρηση για τη θεραπεία των αρρώστων και το μεγάλο όνειρο της εποχής εκείνης να καταστήσουν την Ιατρική καθαρά Φυσική επιστήμη εγκαταλείφθηκε.

Αναγνωρίστηκε δε και πάλι ότι η βάση της Ιατρική αποτελεί η απλή παρατήρηση της ζωής και η πρακτική πείρα.

Μετά τις μεγάλες προόδους του δέκατου έβδομου αιώνα, η παρατήρηση της Ιπποκρατικής εποχής επανήλθε εμπλουτισμένη με τα νεώτερα δεδομένα στις αρχές του δέκατου όγδοου αιώνα.

Δρ Γ. Γιαννουλόπουλος

Ιατρός – Χειρουργός Παίδων

Advertisements

Η Ιατρική σαν Επιστήμη και Τέχνη

Στην ιστορική εξέλιξη της Ιατρικής επιστήμης στο πέρασμα των αιώνων, επικράτησαν σε διάφορες εποχές αντιλήψεις που ήταν τελείως αντίθετες στη φύση της Ιατρικής.

Η πρώτη εμφάνιση τέτοιων θεωριών οφειλόταν στην έμφυτη ιδιότητα του ανθρώπου, να ερευνήσει τα φαινόμενα της φύσης και στην επιθυμία του να εξηγήσει τις μεταβολές της ζωής και της αρρώστιας.

Μέχρι τότε η άσκηση της Ιατρικής γινόταν εμπειρικά, στηριζόμενη στην παρατήρηση και εμπειρία του κάθε θεραπευτή. Στις επόμενες εποχές αναπτύχθηκε η πιστή για την κλινική παρατήρηση και την πρακτική πείρα, ο δε γιατρός, χαρακτηρίστηκε άλλοτε σαν φυσιοδίφης επιστήμονας και ερευνητής και άλλοτε σαν απλός παρατηρητής των φαινομένων της φύσης.

Οι εποχές αυτές στις οποίες η ιατρική εθεωρείτο άλλοτε μεν σαν επιστήμη και άλλοτε σαν τέχνη, διαδέχονταν η μία την άλλη στο πέρασμα των αιώνων.

Η πρώτη αντίθεση μεταξύ των δύο αυτών αντιλήψεων περί ιατρικής, βρίσκεται στην αρχαιότητα στους χρόνους του Ιπποκράτη, κυρίως μεταξύ των δύο αρχαίων Ιατρικών Σχολών, της Κνίδου και της Κω που ακμάσανε τον 5° π.χ. αιώνα.

Στην Κνίδο η ιατρική με την ηγεσία του Ευρυφώντα και του Κτησίου, διδασκόταν και ασκείτο σαν επιστήμη. Δημιουργήθησαν εκεί τότε θεωρητικές αντιλήψεις για τις αρρώστιες, οι οποίες χωρίς να έχουν στηρίγματα, σκίαζαν την επιστημονική παρατήρηση και οδηγούσαν σε λανθασμένες θεωρίες, δίνοντας προσοχή στην   έννοια   της   αρρώστιας   και  λιγότερο   στους αρρώστους.

Ο Ιπποκράτης αντίθετα, που ήταν κύριος αντιπρόσωπος ιης Σχολής της Κω, πίστευε ότι η ιατρική δεν είναι επιστήμη που ο καθένας μπορεί να μάθει. Απαραίτητη προϋπόθεση γι αυτό θεωρούσε τις ιδιαίτερες διανοητικές και ψυχικές ιδιότητες του ατόμου και σαν βάση της ιατρικής επιστήμης θεωρούσε την κλινική πείρα.

Επίσης δίδασκε ότι η Ιατρική Τέχνη μαθαίνεται μόνο δίπλα στο κρεβάτι του αρρώστου, με οδηγό την προσωπική παρατήρηση του γιατρού.

Ανεξάρτητα από τις φιλοσοφικές τάσεις της εποχής του, ο Ιπποκράτης προσπάθησε να συστηματοποιήσει την ιατρική σε ένα σύνολο, έθεσε δε πρώτος τις βάσεις της Ιατρικής Επιστήμης και της Θεραπευτικής Τέχνης, θεωρώντας ότι τόσο το περιεχόμενο, όσο και ο σκοπός της ιατρικής είναι η θεραπεία των αρρώστων.

Την Ιατρική Τέχνη την θεώρησε σαν κάτι το εντελώς ιδιαίτερο και ανεξάρτητο, που δεν έχει σχέση με την επιστήμη. Η καθαρή αυτή ανάληψη του Ιπποκράτη για την ιατρική, άρχισε να λησμονείται αργότερα όταν επικράτησαν τα συστήματα των δογματικών που είχαν σχέση με την θεωρητική μελέτη των νόσων. Τότε δημιουργήθηκε στην Αλεξάνδρεια σχολή που μελετούσε ης Φυσικές Επιστήμες. Η μαθηματική φυσική με ηγέτη τον Αρχιμήδη και η Αστρονομία με ηγέτη τον Αρίσταρχο και αργότερα τον Πτολεμαίο, έδιναν τον τόνο στην όλη επιστημονική κίνηση της εποχής αυτής.

Ιδιαιτέρα η ιατρική μελετήθηκε σαν φυσική επιστήμη την εποχή εκείνη, στην οποία έγιναν πρόοδοι στην Ανατομία και Φυσιολογία, επειδή στην Αίγυπτο γίνονταν νεκροψίες και νεκροτομές για την ταρίχευση των νεκρών.

Ο Ηρόφιλος τότε και ο Ερασίστρατος, αφού μελέτησαν την ανατομία του εγκεφάλου, έδωσαν μορφολογική εντελώς τροπή και διδασκαλία της ιατρικής.

Αφού έθεσαν τις βάσεις της Παθολογικής Ανατομίας, κηρύχθηκαν κυρίως ο πρώτος, εχθροί των Ιπποκρατικών ιδεών για τη φύση των νόσων και το σκοπό της ιατρικής. Θεώρησαν την ιατρική σαν καθαρή μορφολογική φυσική επιστήμη. Οι αντιλήψεις αυτές των Αλεξανδρινών χρόνων, δεν μπόρεσαν να διατηρηθούν. 0 Φιλίνος ο Κώος ίδρυσε τότε τη Σχολή των εμπειρικών, στην οποία διδασκόταν ότι οι ανατομικές γνώσεις είναι περιττές για τη σπουδή της ιατρικής και μόνο η κλινική παρατήρηση ήταν απαραίτητη για τη μόρφωση του ιατρού.

Οι αντιλήψεις αυτές των εμπειρικών έγιναν εμπόδιο για την πρόοδο της ιατρικής, που άρχισε να αναπτύσσεται πάνω στις ανατομικές βάσεις του Ηρόφιλου και του Ερασίστρατου.

Η γένεση της Σχολής αυτής ήταν η αντίδραση απέναντι στη θεωρητική τάση της προηγούμενης μορφολογικής εποχής. Με τις αντιλήψεις αυτές, μεταφέρθηκε η ιατρική τότε από την Αλεξάνδρεια στη Ρώμη που στηρίχτηκε κυρίως από τον Ασκληπιάδη τον 2′ π.χ. αιώνα.

Ανύψωσε οε περιωπή την ιατρική τέχνη, έχοντας θεραπευτικές ικανότητες τις οποίες απέκτησε μεταχειριζόμενος φυσικοθεραπευτικές μεθόδους, την Υδροθεραπεία και τη Γυμναστική. ‘Έχοντας μεγάλη εκτίμηση στην ιαματική επίδραση των φυσικών μεθόδων, θεωρούμε τη φύση, σε αντίθεση προς τον Ιπποκράτη, δυνατή όχι μόνο θεραπεία να επιφέρει στις βλάβες του οργανισμού, αλλά και βλάβη να προκαλέσει σ’ αυτόν, την δε θεραπεία των βλαβών αυτών, θεωρούσε έργο του ιατρού.

Το θεωρητικό έργο του Ασκληπιάδη «περί στερεοπαθολογίας», οδήγησε στην ίδρυση της Σχολής των Μεθοδικών από το μαθητή του Θεμήσωνα, ο οποίος έμεινε πιστός στην κλινική παρατήρηση. Εκτός αυτής της Σχολής, ακμάσανε τότε και διάφορες άλλες Σχολές, όπως των Πνευματικών και Εκλεκτικών, που απέδιδαν μεγαλύτερη σημασία στην απλή εμπειρία, μέχρις ότου ήρθε ο Γαληνός, που σε αντίθεση με τις Σχολές αυτές, θεώρησε και πάλι την Ανατομία και Φυσιολογία, βασικές επιστήμες στην ιατρική.

Επανερχόμενος στις αντιλήψεις του Ιπποκράτη, έδωσε για πρώτη φορά τελεολογική μορφή στην ιατρική σκέψη.

Ο Γαληνός θεωρείται ιδρυτής της Πειραματικής Επιστήμης, πιστεύοντας στην υποστήριξη της επενέργειας της φύσης στο έργο του ιατρού και έχοντας ως δόγμα του Ιπποκράτη το «ωφελέειν ημη βλάπτειν», άσκησε την ιατρική σαν καθαρά Θεραπευτική Τέχνη.

Γιαννουλόπουλος Γιώργος Ιατρός

(η συνέχεια βρίσκεται εδώ)